Κάθε περιοχή της Αττικής, διαθέτει περισσότερα από ένα χαρακτηριστικά, τα οποία
μπορούν να προσφέρουν δυνατότητες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Ακολουθεί μια
πρώτη συνοπτική αναφορά σε κάποιες από αυτές τις περιοχές:

Νησιά Αργοσαρωνικού

Η ιστορία των νησιών του Αργοσαρωνικού είναι στενά συνδεμένη με τη θάλασσα. Τα
ονόματά τους ανάγονται στη μυθολογία, ενώ η ανθρώπινη παρουσία στους χώρους τους
χάνεται στα βάθη της προϊστορίας.

Η Σαλαμίνα – στην είσοδο του κόλπου της Ελευσίνας –
παρουσιάζεται στην αρχαία ιστορία της στενά συνυφασμένη με τη γειτονική της Αίγινα,
μέχρι που προσαρτήθηκε από το Σόλωνα στο κράτος της Αθήνας. Το νησί συνέδεσε το
όνομά του με μια από τις μεγαλύτερες ναυμαχίες της παγκόσμιας ιστορίας, που
διαδραματίστηκε στα νερά του (480 π. Χ. ) ανάμεσα στον ελληνικό στόλο και τους Πέρσες.

Η τριγωνική σε σχήμα Αίγινα – στη μέση σχεδόν του Σαρωνικού κόλπου – βρέθηκε στο
σταυροδρόμι πολιτισμών εδώ και χιλιάδες χρόνια. Από τις ισχυρές ναυτικές δυνάμεις της αρχαιότητας. Τείχη και θεμέλια της Εποχής του Χαλκού, μυκηναϊκά λείψανα, κλασικά κατάλοιπα, βυζαντινές εκκλησίες και ερείπια μεσαιωνικής πόλης, μνημεία από τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας, για σύντομο διάστημα της οποίας υπήρξε η πρώτη πρωτεύουσα υπό τον Καποδίστρια.

Ο Πόρος, απέναντι από τη βόρεια ακτή της χερσονήσου της Ερμιονίδας,
θεωρούνταν ανέκαθεν το νησί του Ποσειδώνα – αποδείχθηκε ότι η λατρεία του εδώ ήταν
πανάρχαια – και κέντρο παλαιότατης ναυτικής αμφικτιονίας που συγκροτήθηκε στα μέρη
του τον 7ο αι. π. Χ..

Τα τελευταία στη σειρά από τα νησιά του Αργοσαρωνικού, η Ύδρα και οι Σπέτσες, είναι περισσότερο γνωστά για τη ναυτική τους παράδοση στη νεότερη ιστορία,
την ακμή και τον πλούτο τους στο τέλος του 8ου και τις αρχές του 9ου αιώνα -τότε που τα καράβια τους μονοπωλούσαν το διαμετακομιστικό εμπόριο της Μεσογείου και οι καραβοκύρηδες, με τα οφέλη που αποκόμιζαν, στόλιζαν τα νησιά τους με τα καλοχτισμένα,
εν είδη φρουρίου, αρχοντικά – και την ενεργό τους συμμετοχή στα ναυτικά κατορθώματα
και τους Αγώνες του 1821 για την Ανεξαρτησία.

Η χερσόνησος των Μεθάνων στην περιοχή της Τροιζηνίας είναι γνωστή από την αρχαιότητα
για τα ιαματικά λουτρά και τα ηφαιστειογενή της φαινόμενα, που αναφέρονται από
διάφορους αρχαίους συγγραφείς. Το κέντρο της τριγωνικής αυτής χερσονήσου αποτελεί το
βουνό Χελώνα. Αν και στενά συνδεμένα με τη θάλασσα, το καθένα από τα νησιά του

Αργοσαρωνικού παρουσιάζει τη δική του φυσιογνωμική αυτονομία. Η Σαλαμίνα
αντισταθμίζει το βάρος ενός ένδοξου παρελθόντος με τη διατήρηση αρκετών στοιχείων από
το ρυθμό της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Στην Αίγινα, η ποικιλία του τοπίου και η μοναδικότητα
του χώρου της Αφαίας, αντιπαραβάλλονται με τη ζωντανή παράδοση της κεραμικής τέχνης
και την καλλιέργεια του φιστικόδεντρου που αποτελεί τρόπο ζωής για το νησί. Ο Πόρος
φημίζεται για το Λεμονοδάσος και η Ύδρα – η πιο κοσμοπολίτικη από όλα τα νησιά διατηρεί
ανέπαφη σχεδόν την παρουσία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και διάταξης γύρω από
ένα πραγματικά ελκυστικό λιμάνι.

Η Δυτική Αττική υπήρξε κοιτίδα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού όπου ήκμασαν τα
Μέγαρα, η Ελευσίνα, οι Παγές, τα Αιγόσθενα, κ.α.. Κέντρο της Δυτικής Αττικής είναι η
Ελευσίνα, που υπήρξε μια από τις πέντε ιερές πόλεις της Αρχαίας Ελλάδας. Η ονομασία της
υποδηλώνει τον ερχομό κάποιου σημαντικού γεγονότος. Η ιστορία της χρονολογείται από
το 2000 π.Χ. και είναι συνυφασμένη με τη λατρεία της Θεάς Δήμητρας προστάτιδας της
φύσης και της βλάστησης των σιτηρών.

Η Ελευσίνα υπήρξε μια από τις πέντε ιερές πόλεις
της Αρχαίας Ελλάδας. Οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες ευνόησαν το ιερό και την πόλη χτίζοντας
σημαντικά έργα όπως τα Μικρά Προπύλαια (54 π.Χ.), το Αδριάνειο υδραγωγείο, τη γέφυρα
στη διασταύρωση της Ιεράς Οδού κ.α.

Πόρτο Γερμενό

Είναι το επίνειο των Βιλίων και ένα όμορφο παραθεριστικό θέρετρο που συνδυάζει τις
πευκόφυτες πλαγιές του Κιθαιρώνα με ωραία παραλία. Στα βορειοανατολικά του οικισμού
δεσπόζουν τα τείχη των αρχαίων Αιγοσθενών, τα οποία υπήρξαν κατά την αρχαιότητα
σημαντικό λιμάνι και οχυρό στον Κορινθιακό κόλπο και το κέντρο της λατρείας του μάντη
και θεραπευτή ήρωα Μελάμποδα. Το φρούριο των Αιγοσθενών χρονολογείται τον 4ο-3ο
αιώνα π.Χ. και θεωρείται το καλύτερα διατηρούμενο αρχαίο κάστρο. Κοντά στην πύλη του
βορείου σκέλος, σώζονται τα θεμέλια πεντάκλιτης βασιλικής του 5ου αιώνα μ.Χ., με
ψηφιδωτό δάπεδο. Στην Ακρόπολη σώζεται, εν μέρει, σειρά κελιών μοναστηριού των
μεσαιωνικών χρόνων καθώς και εκκλησάκι της ίδιας εποχής, που λειτουργεί μέχρι σήμερα,
αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο.

Άνω Λιόσια

Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. στην ευρύτερη περιοχή υπήρχαν οι μικροί δήμοι Ευριπίδων,
Κρωπίας, Πηλήκων και Οίης. Επιγραφές, αγγεία, τάφοι γλυπτά και θραύσματα από
αγάλματα δηλώνουν τη λατρεία του Ηρακλή στην περιοχή (Άνω Λίμνη, Ζωφριά).
Υπολείμματα ιστορικών μνημείων είναι το αρχαίο τείχος «Δέμα» (4ος π.Χ. αι.) 2,5 χλμ.
δυτικά του Πύργου στο λόφο Πυργάθι, (4ος-3ος π.Χ. αι. ), τα θεμέλια της οικίας, (πιθανών
διώροφης αγροικίας του 4ου π.Χ. αι. δυτικά του τοίχους) και το Πίσω Τοίχος (αρχές 4ου π.Χ.
αι) έξω από το σημερινό εργοτάξιο του δήμου.

Ασπρόπυργος

Κατά την κλασσική αρχαιότητα, στο χώρο που σήμερα είναι τα όρια του δήμου αναφέρεται
από τον περιηγητή Παυσανία η ύπαρξη δήμου της Θρίας, των Κοπωκιδών, των

Ιπποτομάδων και της Οίης, η περιοχή των Ρειτών (δύο λιμνών αφιερωμένων στη θεά
Δήμητρα και στην κόρη της Περσεφόνη) και τα ανάκτορα των Κροκωνιδών.

Μαγούλα

Ο πρώτος οικισμός στη Μαγούλα πιθανότατα δημιουργήθηκε ως χειμερινό μετόχι από
Κουντουριώτες τσοπάνηδες του Παλαιοχωρίου. Ως χωριό, η Μαγούλα άρχισε να
αναπτύσσεται μετά τα Ορλωφικά, όταν ο τοπικός πληθυσμός, κινήθηκε σε βορειότερους
ορεινούς όγκους για να ξεφύγει από την εκδίκηση των Τούρκων.
Το 1836 η Μαγούλα αναφέρεται ως χωριό του δήμου Ελευσίνας και στα πρώτα επίσημα
στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών (1875) καταγράφεται ως ‘γεωργικών χωρίον’ με
πληθυσμό 115 κατοίκους. Η Μαγούλα έγινε ανεξάρτητη κοινότητα το 1914 με βασικότερες
ασχολίες των κατοίκων της τη γεωργία, την κτηνοτροφία, τη ρητινοσυλλογή και τη
μελισσοκομία.

Μάνδρα

Στα όρια της περιοχής του σημερινού δήμου αναφέρεται από τον περιηγητή Παυσανία η
αρχαία πόλη Ελευθεραί, ερείπια της οποίας διασώζονται μέχρι σήμερα. Το 1815 ο Γάλλος
ποιητής Πουκεβίλ γράφει για τη Μάνδρα, το χωριό του Κιθαιρώνα, στο έργο του ‘Ταξίδι
στην Ελλάδα’.

Μέγαρα

Τα Μέγαρα υπήρξαν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνικής αρχαιότητας. Η
αρχική τους ονομασία ήταν Νίσα από το όνομα βασιλιά της, αλλά μετονομάστηκε σε
Μέγαρα ως ένδειξη τιμής στον ήρωα Μεγαρέα. Τα Μέγαρα κατοικούνταν κατά τη
μυκηναϊκή εποχή, αλλά η κάθοδος των Δωριέων γύρω στο 1100 π.Χ. σημάδεψε την
ιστορική τους εξέλιξη.

Βάρη

Οι αρχαίοι συγγραφείς, οι νεότεροι περιηγητές και οι αρχαιολογικές έρευνες, τοποθετούν
τον αρχαίο δήμο του Αναργυρούντος, της Ερεχθηίδος φυλής, μετά τον αρχαίο δήμο των
Αιξωνίδων Αλών, στα όρια του σημερινού δήμου Βάρης. Έχουν βρεθεί λείψανα αρχαίων
οικισμών, αγροικίες, δρόμοι, δεξαμενές, πηγάδια, πλήθος τάφων, ταφικοί περίβολοι,
δημόσιος ανοικτός χώρος, αγωγοί, αρχαία λατομεία κ.α. που επαληθεύουν απόλυτα την
εκπροσώπηση του Αναγυρούντος στη Βουλή των πεντακοσίων με έξι βουλευτές. Η ζωή στη
Βάρη ξεκινά από την 3η χιλιετία π.Χ. Εγκαταστάσεις και δραστηριότητες έχουν επισημανθεί
και ανασκαφεί στους λόφους, σε οικόπεδα της θέσης Καμίνι και αλλού που ανάγονται στην
3η χιλιετία.

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τμήμα του Μυκηναϊκού οικισμού με στοιχεία
της καθημερινής ανθρώπινης δραστηριότητας (οδός Θάσου).Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει
αποκαλύψει σε σωστικές ανασκαφές των οικοπέδων του σύγχρονου δήμου, στοιχεία
σημαντικά και πολύτιμα για τη μορφή και τον τρόπο ζωής της καθημερινότητας των
Αναγυρασίων. Ανάμεσα στο γαλάζιο του Σαρωνικού και στο γκριζοπράσινο των απολήξεων
του Υμηττού απλώνεται ο χώρος της κατοίκησης και της πολιτισμικής δραστηριότητας.

Φυλή

Η Φυλή είναι ένας από τους αρχαιότερους δήμους της Αττικής. Μάρτυρας της ιστορίας του
τόπου στέκει το καλοδιατηρημένο αρχαίο φρούριο που βρίσκεται στα Ν.Δ. της Πάρνηθας
σε υψόμετρο 850 μ. και σε απόσταση περίπου 11 χιλιομέτρων από τη σημερινή πόλη. Το
φρούριο κατασκευάστηκε στο τέλος του 5 ου αι. π.Χ. σε ιδιαίτερα στρατηγική θέση, στο
φυσικό πέρασμα που κατά την αρχαιότητα ήταν ο δρόμος που ένωνε τη Βοιωτία με την
Αττική. Ένας σημαντικός τόπος λατρευτικής σημασίας κατά την αρχαιότητα υπήρξε το
σπήλαιο του Πανός, αποτελούμενο από δυο αίθουσες προορισμένες για τη λατρεία του
Θεού Πάνα, προστάτη των βοσκών και των κοπαδιών.